کیجونسن و تنکانسن چیست و چه تفاوتی باهم دارند؟

سیستم‌های معاملاتی مختلفی در بازارهای مالی وجود دارند که هر کدام تلاش می‌کنند تا رفتار قیمت را ساده‌سازی کنند. در میان این ابزارها، سیستم ژاپنی ایچیموکو به دلیل ارائه تصویری چندبعدی از بازار طرفداران زیادی دارد. اگر پیش از این بررسی کرده‌اید که اندیکاتور ایچیموکو چیست، حتما می‌دانید که این سیستم از اجزای پویایی تشکیل شده است که هماهنگی آن‌ها با یکدیگر تعادل بازار را نشان می‌دهد.

دو بخش بسیار مهم در این سیستم که بر اساس میانگین‌های قیمتی شکل می‌گیرند، خطوط تنکانسن و کیجونسن هستند. نام دیگر این دو خط در تنظیمات پلتفرم‌های تحلیلی به ترتیب Base Line و Conversion Line است. جالب است بدانید این دو خط هرچند توسط برخی معامله‌گران باسابقه از جمله علیرضا بابایی در تحلیل شخصی استفاده نمی‌شوند (چرا که ایشان تمرکز اصلی خود را بر روی ابر ایچیموکو می‌گذارند)، اما در میان بسیاری از تریدرها به عنوان ابزارهای کاربردی برای درک شتاب و روند بازار مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این مقاله تخصصی از تیم آموزشی علیرضا بابایی به کالبدشکافی این دو جز کلیدی و بررسی تفاوت‌ها و کاربرد واقعی آن‌ها می‌پردازیم.

کیجونسن چیست؟ (Kijun-sen)

خط کیجونسن که در میان تریدرها به خط استاندارد یا خط پایه نیز معروف است، یکی از ارکان اصلی سنجش تعادل در نمودار است. برای درک بهتر املای این کلمه، در منابع مختلف ممکن است با واژه کیجنسن نیز مواجه شوید که هر دو اشاره به یک مفهوم دارند.

این خط در واقع از اتصال نقطه‌های متوالی تشکیل می‌شود که هر نقطه بر اساس میانگین بالاترین سقف و پایین‌ترین کف قیمت در ۲۶ کندل گذشته به دست می‌آید. از آنجا که در فرمول این خط یکی از روش‌های دقیق میانگین‌گیری زمانی پیاده‌سازی شده است، دید بسیار خوبی از وضعیت قیمت و تعادل میان‌مدت بازار به تریدر می‌دهد. از طرفی چون فرمول آن بر اساس سقف و کف‌های قیمتی (نه قیمت بسته شدن کندل) تنظیم شده است، بخش زیادی از نوسانات و نویزهای قیمت را ناپدید می‌کند تا شما بهتر بتوانید ساختار کلی بازار را تحلیل کنید. اگر به دنبال شخصی‌سازی ظاهر این ابزار هستید، پیدا کردن خط کیجونسن در تریدینگ ویو با نام Base Line در بخش تنظیمات استایل به راحتی امکان‌پذیر است. البته در میان بخش‌های تعادلی این سیستم، تعامل خط پایه با ابزارهای دیگری مانند چیکو اسپن نیز اهمیت بسیار زیادی در تحلیل‌ها دارد.

تنکانسن چیست؟ (Tenkan-sen)

خط تنکانسن که به آن خط چرخش یا تغییر جهت نیز می‌گویند، به عنوان خواهر کوچک‌تر خط کیجونسن شناخته می‌شود. این واژه نیز گاهی در ادبیات معامله‌گری به صورت تنکنسن نوشته می‌شود.

خط تنکنسن نیز دقیقا مانند کیجونسن از میانگین‌های قیمتی تشکیل شده است، با این تفاوت که بازه زمانی محاسباتی این خط عدد ۹ است. یعنی هر نقطه از خط تنکانسن از میانگین بالاترین سقف و پایین‌ترین کف قیمت در ۹ کندل قبلی به وجود می‌آید. این خط به دلیل دوره زمانی کوتاه‌تر، تمام ویژگی‌های حرکتی کیجونسن را دارا است اما نوسان‌های بسیار سریع‌تر و نزدیک‌تری به کندل‌های قیمت نشان می‌دهد.

نحوه محاسبه تنکانسن و کیجونسن در تحلیل تکنیکال

برای اینکه بتوانید منطق حرکتی این خطوط را درک کنید، بهتر است نحوه محاسبه آن‌ها را بدانید. نکته جذاب این است که فرمول‌های ریاضی این سیستم مولتی‌تایم‌فریم هستند؛ یعنی فرقی ندارد شما در تایم‌فریم ۱ دقیقه ترید می‌کنید یا روزانه، در تمامی تایم‌فریم‌های بازار این فرمول‌ها کارایی ثابتی دارند.

نحوه محاسبه به این صورت است:

۱. فرمول تنکانسن (دوره ۹): برای محاسبه، کافی است به ۹ کندل گذشته نگاه کنید. بالاترین قیمت (سقف) و پایین‌ترین قیمت (کف) در این بازه را پیدا کرده، آن‌ها را با یکدیگر جمع کنید و حاصل را بر ۲ تقسیم نمایید. با تکرار این کار برای هر کندل جدید، خط تنکانسن ترسیم می‌شود. ۲. فرمول کیجونسن (دوره ۲۶): دقیقا همان فرایند بالا را انجام می‌دهید، اما این بار بازه زمانی را به جای ۹ کندل، روی ۲۶ کندل گذشته تنظیم می‌کنید. بالاترین سقف و پایین‌ترین کف در ۲۶ کندل گذشته جمع شده و بر ۲ تقسیم می‌شود تا خط کیجونسن شکل بگیرد.

شما نیازی به محاسبه دستی این اعداد ندارید، زیرا پلتفرم‌های تحلیلی این کار را به صورت خودکار انجام می‌دهند؛ اما درک ریاضی پشت این خطوط به شما کمک می‌کند متوجه شوید چرا این خطوط در بخش‌هایی از بازار به صورت کاملا صاف (فلت) درمی‌آیند. صاف شدن این خطوط نشان‌دهنده این است که در دوره‌های ذکر شده، سقف یا کف جدیدی در بازار ایجاد نشده است.

تفاوت کیجونسن و تنکنسن در چیست؟

دو خط کیجونسن و تنکنسن در منطق فرمول و نوع میانگین‌گیری هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند. اصل تفاوت این دو ابزار در دوره کندلی آن‌ها است.

• سرعت واکنش به قیمت: در کیجونسن دوره محاسباتی ۲۶ کندل است اما در تنکنسن ۹ کندل. به همین دلیل، میزان نوسانات و لرزش‌های موجود در تنکنسن به مراتب بیشتر از کیجونسن است و قیمت را مانند یک سایه تعقیب می‌کند.
• قدرت و اعتبار سطوح: به دلیل بزرگ‌تر بودن دوره زمانی در کیجونسن، این خط از اعتبار و قدرت بسیار بیشتری برخوردار است. خط کیجونسن به عنوان یک حمایت یا مقاومت داینامیک بسیار مستحکم عمل می‌کند، در حالی که تنکانسن به راحتی توسط کندل‌ها شکسته می‌شود. درک تفاوت‌های حرکتی این دو بخش، پایه و اساس طراحی انواع استراتژی ایچیموکو سودآور در بازار است.

نقش تنکانسن و کیجونسن در تحلیل تکنیکال

اینکه شما تصمیم بگیرید از این خطوط در استراتژی شخصی خود استفاده کنید یا خیر، کاملا به سبک معاملاتی شما وابسته است. اما به عنوان یک قانون طلایی به یاد داشته باشید: ابزارهایی که بر اساس میانگین‌های قیمتی کار می‌کنند و تعادل بازار را نشان می‌دهند، جزو ابزارهای «سیستم تحلیلی» هستند، نه «سیستم معاملاتی».

این یعنی شما باید از این خطوط برای تحلیل، تخمین جهت و تشخیص محدوده ترید استفاده کنید، نه اینکه کورکورانه از آن‌ها برای نقطه ورود دقیق و تعیین حد ضرر بهره ببرید. علت اصلی اینکه بیشتر تریدرها نمی‌توانند با بخش زیادی از اندیکاتورها به سوددهی برسند همین است که کاربرد دقیق ابزارها را نمی‌دانند و از ابزار تحلیلی انتظار صادر کردن نقطه ورود دقیق دارند.

ممکن است در وب‌سایت‌های مختلف ببینید که برخی افراد از این ابزارها برای تشخیص مستقیم نقاط ورود استفاده می‌کنند؛ اما در بازارهای مالی زنده، این کار در بلندمدت برآیند حساب شما را منفی خواهد کرد. برای درک عمیق تفاوت بین سیستم تحلیلی و معاملاتی و یادگیری روش‌های اصولی ورود به معامله، شرکت در مینی پلن تربیت تریدر که دوره رایگان آکادمی ما است، اولین گام ضروری شما خواهد بود. پس از مسلط شدن بر قوانین اولیه در این مینی پلن، شما آماده ورود به دنیای حرفه‌ای‌ها در پلن تربیت تریدر خواهید شد. این دوره پولی و جامع، پیش‌نیاز قطعی آن همان مینی پلن است که در آن یاد می‌گیرید چگونه ابزارهای تحلیلی را با تریگرهای معاملاتی ترکیب کنید.

کراس تنکانسن و کیجونسن؛ سیگنال‌های خرید و فروش

یکی از رایج‌ترین و سنتی‌ترین روش‌های استفاده از این دو خط، بررسی تقاطع یا کراس تنکانسن و کیجونسن است. اگرچه تریدرهای حرفه‌ای برآیند ترید صرف بر اساس این تقاطع‌ها را مثبت نمی‌دانند، اما شناخت نحوه رفتار آن‌ها برای هر معامله‌گری مفید است:

• کراس صعودی (سیگنال خرید احتمالی): هرگاه خط سریع‌تر (تنکانسن) خط کندتر (کیجونسن) را رو به بالا قطع کند، اصطلاحا کراس صعودی رخ داده است. این اتفاق نشان می‌دهد که شتاب قیمت در کوتاه‌مدت قوی‌تر از میان‌مدت شده و احتمال صعود قیمت وجود دارد.
• کراس نزولی (سیگنال فروش احتمالی): هرگاه خط تنکانسن خط کیجونسن را رو به پایین قطع کند، کراس نزولی رخ داده است که نشان‌دهنده افزایش قدرت فروشندگان در کوتاه‌مدت است.

در کنار این تقاطع‌ها، شکل ظاهری خط تنکانسن نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. برای مثال، اگر این خط حالت هشت فارسی (شبیه عدد ۸ یا قله) به خود بگیرد، نشان‌دهنده احتمال کاهشی شدن قیمت در آینده نزدیک است و اگر شبیه به حرف U انگلیسی (دره) شود، احتمال صعودی شدن قیمت را تقویت می‌کند. با این حال، تکیه بر این سیگنال‌ها بدون در نظر گرفتن رفتار سایر اجزای سیستم و مباحث عمیقی مانند تحلیل زمانی ایچیموکو، ریسک بسیار بالایی به همراه دارد. برای یادگیری اصولی انواع استراتژی‌ها، فیلتر کردن سیگنال‌های فیک و پیدا کردن درک درست از لایو چارت، داشتن یک راهنما و استفاده از خدمات منتورینگ فارکس می‌تواند تفاوت بین یک معامله‌گر آماتور و یک تریدر سودده را رقم بزند.